Tốc độ:
1x
(QK7 Online) - Trận cầu chữ Y, phía Nam cầu chữ Y, Quận 8, thành phố Sài Gòn - Gia Định (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh) do Tiểu đoàn 1, Long An thuộc Phân khu 3 tập kích Tiểu đoàn 35 biệt động quân và lực lượng phản kích của Lữ đoàn 3, Sư đoàn 9 bộ binh Mỹ.
Sau đợt 1 Tổng tiến công và nổi dậy của ta vào thành phố Sài Gòn - Gia Định, Mỹ - ngụy tập trung về phòng thủ Sài Gòn, tạo thành một vành đai hỗn hợp cả các đơn vị quân Mỹ và quân ngụy xung quanh thành phố. Ở phía nam địch bố trí Lữ đoàn 3, Sư đoàn 9 Mỹ và nhiều tiểu đoàn quân ngụy lập các cụm chốt dã chiến để phòng ngự từ xa và bảo vệ mục tiêu quan trọng.
Tại cầu chữ Y có 1 đại đội của Tiểu đoàn 35 biệt động quân ngụy chốt giữ. Riêng ở phía Nam cầu địch bố trí 3 điểm chốt xung quanh ngã tư giao lộ đường Phạm Thế Hiển và dốc chân cầu. Các điểm chốt đều có công sự dã chiến bằng bao cát xếp nhiều lớp khá vững chắc. Lực lượng địch ở nam cầu có 1 đại đội được trang bị mạnh, nhưng tinh thần rất hoang mang sau đợt 1 Tổng công kích của ta.
Thực hiện chỉ thị của Quân ủy, Bộ Chỉ huy Miền: tiếp tục thực hiện đợt 2 Tổng công kích nhằm tiêu diệt một bộ phận quan trọng của Mỹ - ngụy tại thành phố Sài Gòn. Hỗ trợ lực lượng quần chúng cách mạng nổi dậy giành chính quyền về tay Nhân dân.
Tiểu đoàn 1 Long An được chỉ huy Phân khu 3 giao nhiệm vụ phối hợp với các đơn vị bạn, tiến công từ hướng nam thành phố đánh chiếm cầu chữ Y sau đó tiếp tục phát triển tiến công các mục tiêu trong trung tâm thành phố.
Tiểu đoàn 1 Long An nhận nhiệm vụ trong điều kiện đơn vị đã liên tục chiến đấu nhiều ngày, chưa có điều kiện củng cố, quân số, chiến đấu còn 275 cán bộ, chiến sĩ, trang bị vũ khí gọn nhẹ, không có cối 82mm, ĐKZ... hỏa lực chủ yếu của đơn vị là súng B40, đại liên và trung liên. Tuy có những khó khăn về trang bị vũ khí, quân số nhưng khí thế, quyết tâm chiến đấu của Tiểu đoàn rất cao. Đảng ủy, Chỉ huy Tiểu đoàn đã lãnh đạo đơn vị xây dựng quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ đợt 2 Tổng công kích.
Đêm 5/5/1968, Tiểu đoàn 1 tổ chức hành quân chiến đấu. Do chưa được nghiên cứu trước thực địa và mục tiêu nên đội hình hành quân của đơn vị phải do lực lượng cơ sở dẫn đường. Rạng sáng ngày 6/5/1968, 2 đại đội và chỉ huy tiểu đoàn tiếp cận khu vực nam cầu chữ Y. Ban chỉ huy Tiểu đoàn quyết định sử dụng lực lượng hiện có tiến công địch tại nam cầu nhằm giành thế chủ động và phối hợp với các đơn vị bạn theo kế hoạch. 5 giờ sáng ngày 6/5/1968, tiểu đoàn tổ chức 3 mũi tiến công cụm địch chốt tại dốc cầu. Bị đánh bất ngờ, phần lớn địch bỏ chạy sang bắc cầu, số chống cự bị tiêu diệt, ta làm chủ đầu phía Nam cầu chữ Y.
Đến 7 giờ, ta hình thành thế trận phòng ngự đánh địch phản kích. Đại đội đặc công bố trí chính diện theo dốc cầu, Đại đội 2 bố trí phía Tây cầu Mật chặn địch từ hướng Tây đến, Đại đội 3 bố trí phía đông đội hình của Đại đội đặc công, Đại đội 4 bố trí phía sau đội hình Tiểu đoàn có nhiệm vụ đánh địch đổ bộ đường không từ đồng trống đánh vào sườn, phía sau. 7 giờ 30 phút ngày 6/5/1968, xe tăng địch và một trung đội địch từ bắc cầu tiến vào khu vực trận địa của Tiểu đoàn, đại đội đặc công nổ súng diệt một số tên, địch rút đội hình về bắc cầu. 10 giờ ngày 6/5/1968, trực thăng vũ trang của địch bay lượn vòng trên trận địa, dùng loa phóng thanh tuyên truyền chiến tranh tâm lý, kêu gọi ta ra hàng, sau đó đánh hỏa lực vào khu vực trận địa ta. 15 giờ, 1 tiểu đoàn Mỹ theo đường Phạm Thế Hiển tiến vào cụm chốt tại trường học La San phía Tây cầu Mật, một bộ phận khác của địch từ hướng Quận 4 tiến về cụm chốt trước đội hình Đại đội 3.
Ngày 7/5/1968, địch tổ chức lực lượng từ phía Tây cầu Mật đánh theo hướng đường Phạm Thế Hiển về hướng cầu. Đại đội 2 lợi dụng địa hình và các con đường hẻm xuất kích từng tổ đánh chặn diệt nhiều tên, bắn cháy 1 xe thiết giáp, buộc quân Mỹ phải lùi về tây cầu Mật. Chiều ngày 7/5/1968, máy bay địch lên đánh phá ác liệt vào khu vực trận địa của ta, nhiều nhà của dân bị đốt cháy, buộc Tiểu đoàn 1 phải điều chỉnh lại thế phòng ngự. 15 giờ ngày 7/5/1968, 1 tiểu đoàn Mỹ đổ bộ bằng trực thăng xuống phía Đông rạch Ông Lớn, cắt đường vận chuyển về phía hậu cứ của Tiểu đoàn 1. Ngày 8/5/1968, trong điều kiện bị vây cả 3 mặt, Tiểu đoàn 1 vẫn giữ vững quyết tâm chiến đấu trụ lại đánh địch phản kích, chờ lực lượng đến phối hợp chiến đấu. Ngày 9/5/1968, địch tổ chức nhiều đợt phản kích vào trận địa của ta. Trong điều kiện giảm sút về quân số, đạn dược không có điều kiện bổ sung, Tiểu đoàn 1 buộc phải co đội hình về dựa vào các bờ rạch phía bắc đường Âu Dương Lân phòng thủ. Ngày 10/5/1968, địch tập trung 3 mũi đánh vào Tiểu đoàn 1, trận chiến đấu quyết liệt kéo dài suốt ngày, ta không còn đạn B40 để đánh tăng, nhiều tổ chiến đấu dùng lựu đạn, thủ pháo đánh giáp lá cà với địch và hy sinh anh dũng. Trước tình thế hiểm nghèo, lực lượng lại bị tổn thất lớn, chỉ huy Tiểu đoàn lệnh các đơn vị bí mật luồn qua các vị trí chốt của quân Mỹ rút về hậu cứ. Đêm 10/5/1968, các đơn vị của ta rời khỏi khu vực trận địa, thành từng tổ nhỏ luồn qua chốt địch. Sáng ngày 11/5/1968 cơ bản đội hình của Tiểu đoàn đã vượt ra ngoài vòng vây của địch. Quân Mỹ tiếp tục dùng trực thăng truy đuổi, đánh chặn gây cho ta thương vong thêm một số đồng chí. Ngày 11/5/1968, đợt hoạt động chiến đấu của Tiểu đoàn 1 kết thúc.
Kết quả: Ta tiêu diệt hàng chục tên, bắn cháy 3 xe M113 ngay trên đường phố Sài Gòn, sau đó tiếp tục trụ lại 4 ngày đánh địch phản kích.
Trận đánh chiếm nam cầu chữ Y gây chấn động lớn đối với địch, Tiểu đoàn 1 đã hoàn thành được nhiệm vụ chiếm giữ mục tiêu, phối hợp với các đơn vị bạn thực hiện Tổng công kích. Trận đánh thể hiện tinh thần chiến đấu dũng cảm ngoan cường của cán bộ, chiến sĩ toàn đơn vị. Trong điều kiện bị địch bao vây, cắt hành lang bảo đảm từ phía sau, Tiểu đoàn vẫn chủ động tổ chức các tổ thực hiện đánh nhỏ lẻ diệt địch, trụ bám trận địa bảo vệ thương binh và tổ chức rút lui bí mật tốt. Tuy nhiên, về mặt chiến thuật, trận tiến công và trụ đánh địch phản kích của Tiểu đoàn 1 trong nội ô, ở điều kiện địch đông mạnh, cắt hành lang phía sau của ta, đơn vị lại chỉ có trang bị vũ khí hạng nhẹ đã làm hạn chế đến kết quả diệt địch của đơn vị, ta thương vong cao.
Trường Giang
Trích sách “400 trận đánh của LLVT Quân khu 7 (1945 - 1989)”
