Tốc độ:
1x
(QK7 Online) - Hơn 3 tháng trước thời hạn, Lâm Đồng đã hoàn thành khai quật, lấy mẫu sinh phẩm và số hóa thông tin tại 11 nghĩa trang liệt sĩ, với 4.776 phần mộ được thực hiện. Đằng sau kết quả ấy là một cách tổ chức linh hoạt, nhiều mũi phối hợp đồng thời và sự thích ứng với những điều kiện thực địa khác nhau, để từng phần việc được hoàn thành nhanh nhưng vẫn bảo đảm chính xác, chặt chẽ.
Vượt trở ngại thời tiết
Khi các tổ công tác hoàn tất những phần việc cuối cùng tại nghĩa trang liệt sĩ Bình Thuận, một chiến dịch đặc biệt đã về đích. Không có tiếng còi báo hiệu kết thúc, thành quả được tính bằng những phần mộ đã được khai quật, những mẫu sinh phẩm được thu thập và những thông tin được số hóa, lưu giữ cho chặng đường xác định danh tính tiếp theo.
Nhưng để có được kết quả ấy, những người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ phải vượt qua một trở ngại không thể chủ động kiểm soát: thời tiết.
Lâm Đồng hoàn thành sớm chiến dịch lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ.
Lâm Đồng là địa bàn rộng, điều kiện địa hình và khí hậu giữa các khu vực có sự khác biệt rõ rệt. Thượng tá Doãn Hồng Hải, Trưởng ban Chính sách Bộ CHQS tỉnh Lâm Đồng, Tổ trưởng Tổ lấy mẫu số 1 thuộc Ban Chỉ đạo tỉnh, người tham gia xuyên suốt chiến dịch, nhớ lại những ngày làm việc đặc biệt ấy: “Có những thời điểm tại khu vực Bình Thuận (cũ) nắng nóng, oi bức, chúng tôi phải tiến hành công việc từ 6 giờ sáng. Còn tại khu vực Đắk Nông và Lâm Đồng (cũ), trong tháng 7 có những ngày mưa kéo dài khiến việc khai quật khó khăn, đất và khu vực xung quanh phần mộ luôn ẩm ướt”.
Không thể chọn ngày nắng để làm việc, cũng không thể chờ đất khô mới tiếp tục. Các tổ công tác phải tự điều chỉnh theo điều kiện thực tế. Trời mưa, các tổ công tác vẫn căng bạt, dựng rạp để che chắn khu vực khai quật. Nắng gắt, thời gian làm việc được đẩy lên sớm hơn. Phương án liên tục được thay đổi, nhưng yêu cầu đối với từng phần việc thì không thay đổi: nhanh hơn về tiến độ nhưng phải chính xác trong từng mẫu sinh phẩm.
Các thành viên tổ công tác khắc phục mọi khó khăn về thời tiết và địa chất để thực hiện nhiệm vụ tại nghĩa trang Bình Thuận.
“Với tinh thần trách nhiệm, cán bộ, chiến sĩ và các lực lượng tham gia đã khắc phục khó khăn bằng tất cả tình cảm, tinh thần "vượt nắng, thắng mưa", bảo đảm tiến độ, hoàn thành việc lấy mẫu và số hóa thông tin tại 11 nghĩa trang liệt sĩ”, Thượng tá Doãn Hồng Hải chia sẻ.
Nhưng thời tiết chỉ là một trong những thử thách. Để chiến dịch có thể tăng tốc và về đích sớm, yếu tố quyết định nằm ở cách tổ chức lực lượng, chuẩn hóa quy trình và phối hợp nhiều mũi cùng lúc.
Đồng bộ quy trình, linh hoạt lực lượng
Theo đồng chí Đinh Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng ban Chỉ đạo tỉnh, chiến dịch đã huy động lực lượng liên ngành gồm cán bộ, chiến sĩ Bộ CHQS tỉnh, Sở Nội vụ, Sở Y tế, Trung tâm Pháp y và Giám định y khoa tỉnh cùng lực lượng tại địa phương. Năm tổ lấy mẫu hoạt động đồng thời, thực hiện các công đoạn theo quy trình thống nhất.
Lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ mới, yêu cầu cao về kỹ thuật và độ chính xác. Bởi vậy, Ban Chỉ đạo tỉnh đã tiến hành làm điểm tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Đức Linh nhằm hoàn thiện quy trình trước khi tiến hành đồng loạt. Đại tá Nguyễn Thanh Quảng, Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh, Phó Trưởng ban Chỉ đạo tỉnh, người trực tiếp chỉ đạo công tác lấy mẫu ADN trên địa bàn toàn tỉnh cho biết: “Sau khi tiến hành khảo sát kỹ lưỡng tại 11 nghĩa trang liệt sĩ, chúng tôi bắt đầu bằng việc tổ chức làm điểm tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Đức Linh. Tại đây, các lực lượng rà soát từng công đoạn, từ đối chiếu hồ sơ liệt sĩ, sơ đồ nghĩa trang với thực địa, xác định vị trí phần mộ đến khai quật, lấy mẫu, số hóa thông tin, đóng gói, niêm phong, bảo quản và bàn giao. Khi quy trình được thống nhất, các tổ công tác lập tức được tổ chức thành nhiều mũi để tiến hành đồng loạt”.
Tất cả các khâu được thực hiện đảm bảo chính xác tuyệt đối.
Với 11 nghĩa trang liệt sĩ trên toàn tỉnh, khối lượng công việc không giống nhau, điều kiện thực địa cũng khác nhau. Nếu áp dụng một cách làm cứng nhắc cho tất cả các địa bàn, tiến độ khó có thể được đẩy nhanh. “Đối với những nghĩa trang có số mộ cần lấy mẫu ít, các tổ được điều phối thực hiện đồng thời; riêng Nghĩa trang Liệt sĩ Lâm Đồng và Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Thuận, 5 tổ lấy mẫu cùng tập trung thực hiện. Việc lựa chọn cách tổ chức phù hợp với từng nghĩa trang là yếu tố quan trọng giúp rút ngắn thời gian”, Đại tá Nguyễn Thanh Quảng khẳng định.
Bên cạnh việc hoàn thiện quy trình, linh hoạt trong triển khai, Bộ CHQS tỉnh đã điều động lực lượng theo từng phần việc. Lực lượng chuyên môn không phải đảm nhiệm toàn bộ khối lượng công việc. Tại những nghĩa trang thuộc địa bàn xã, phường nào, lực lượng dân quân tự vệ của địa phương đó được huy động tham gia khâu khai quật. Riêng Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Thuận có số lượng mộ cần khai quật lớn, Trung đoàn Bộ binh 812 đã được tăng cường lực lượng. Hơn 100 cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang tỉnh và dân quân tự vệ địa phương trực tiếp tham gia làm nhiệm vụ.
Một “thế trận” nhiều lớp được hình thành quanh từng phần mộ. Lực lượng chuyên môn tập trung vào những công đoạn đòi hỏi nghiệp vụ; dân quân tự vệ đảm nhiệm hỗ trợ khai quật; các sở, ngành phối hợp xử lý những phần việc về y tế, pháp y và dữ liệu. Công việc vì thế không phải chờ nhau mà được triển khai nối tiếp, thậm chí song song. Không phải làm nhanh hơn ở một khâu, Lâm Đồng về đích sớm nhờ tổ chức đồng bộ: thống nhất quy trình, bố trí đúng lực lượng, phân rõ phần việc và triển khai nhiều mũi cùng lúc.
Trong toàn bộ quá trình, yêu cầu về tiến độ luôn đi cùng sự thận trọng và chính xác. Trước mỗi đợt lấy mẫu, hồ sơ được rà soát, sơ đồ nghĩa trang được đối chiếu với thực địa để xác định chính xác vị trí từng phần mộ. Sau khi khai quật, mẫu được lấy, đóng gói, niêm phong, bảo quản, vận chuyển và bàn giao theo quy trình kỹ thuật. Thông tin về phần mộ được số hóa, cập nhật vào hệ thống quản lý. Khi hoàn tất, phần mộ được hoàn trả nguyên trạng, chỉnh trang bảo đảm sự trang nghiêm.
Các khâu được tiến hành thủ công để đảm bảo tác động ít nhất tới các phần mộ liệt sĩ.
Và chiến dịch về đích sớm còn bởi có sự động viên, cổ vũ của cấp ủy, chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân các dân tộc trên địa bàn. Đó là sự tiếp sức về tinh thần đối với những người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ. Bởi với mỗi gia đình, mỗi người dân, hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ không chỉ là một nhiệm vụ của các lực lượng, mà còn là việc chung của cộng đồng, là cách hôm nay tri ân những người đã hy sinh cho đất nước.
Tiếp tục hành trình mới
Đến ngày 11/8, toàn bộ phần việc đã hoàn tất. 4.776 phần mộ tại 11 nghĩa trang liệt sĩ trên toàn tỉnh đã được khai quật, lấy mẫu sinh phẩm và số hóa thông tin. Trong đó, 3.625 phần mộ thu được mẫu sinh phẩm, chiếm 75,9%. Chừng ấy mẫu sinh phẩm cũng chính là nguồn dữ liệu quan trọng cho chặng đường xác định danh tính liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN. Mỗi mẫu sinh phẩm thu được là thêm một cơ hội để hành trình xác định danh tính liệt sĩ được nối gần.
Không phải tất cả các phần mộ đều có thể thu được mẫu sinh phẩm đủ điều kiện giám định ADN. Hàng chục năm nằm trong lòng đất, tác động của môi trường, nhất là đất chua, ẩm ướt, khiến hài cốt bị phân hủy. Những thay đổi về vị trí qua các lần quy tập, tôn tạo nghĩa trang cũng có thể gây khó khăn cho quá trình xác định và thu thập mẫu.
Chiến dịch về đích sớm, đó không đơn thuần là khoảng thời gian rút ngắn trên kế hoạch, mà là ba tháng được cộng thêm vào hành trình tìm kiếm, xác định danh tính những người đã hy sinh; là thêm thời gian để những mẫu sinh phẩm được giám định, những thông tin được đối chiếu và những gia đình đang chờ đợi có thêm hy vọng ngày người thân được gọi đúng tên.
Và cũng bởi vậy, việc hoàn thành lấy mẫu sớm không có nghĩa là hành trình đã kết thúc. Về đích sớm không phải là khép lại một chiến dịch, mà là mở thêm thời gian cho một hành trình còn dài: giám định, đối chiếu, xác minh để từng mẫu sinh phẩm có thể trở thành một cái tên, từng phần mộ có thể trở về đúng với câu chuyện của người đã ngã xuống.
Về đích sớm hôm nay chính là để hành trình tìm kiếm, xác định danh tính và đưa những người đã hy sinh trở về với gia đình được bắt đầu sớm hơn ngày mai.
Ngọc Ngà
